-



KAPLICE , KAPLICZKI i KRZYŻE
ZIELONA
* RELIGIA < KAPLICE i KAPLICZKI
* SPIS < STRONA GŁÓWNA < NOWOŚCI


20030603 DG - Zielona. Krzyż przydrożny z 1937 r., przy ul. Duboisa. (FOTO: Dariusz Nowak - nddg)

20050818 DG - Zielona. Stary krzyż (prawdopodobnie z 1863 roku). (FOTO: Dariusz Nowak - nddg)


|:
Krzyż ul. Duboisa
|:
Krzyż ul. Letnia (powstańczy)





-


KRZYŻ - ul. Duboisa ^^ DO GÓRY ^^vv W DÓŁ vv


20030603 DG - Zielona. Krzyż przydrożny z 1937 r., przy ul. Duboisa. (FOTO: Dariusz Nowak - nddg)


Mała kapliczka przydrożna - krzyż.

Na cokole widnieje napis:
" KRÓLUJ NAM CHRYSTE - 1937 r."

Położona przy skrzyżowaniu ulic Duboisa i Krzynówki, w bezpośrednim sąsiedztwie POD "Zielona". Dawniej była to główna droga prowadząca do Huty Bankowej z kamienic na Zielonej, mieszkających tu robotników tej huty.

Na niewielkim murowanym i dwustopniowym cokole zakończonym betonowym daszkiem, ustawiony jest metalowy krzyż z krucyfiksem.




-


KRZYŻ - ul. Letnia (powstańczy) ^^ DO GÓRY ^^_=^ POWRÓT NA POCZĄTEK TEJ STRONY ^=_


20050818 DG - Zielona. Stary krzyż (prawdopodobnie z 1863 roku). (FOTO: Dariusz Nowak - nddg)
20050818 DG - Zielona. Stary krzyż (prawdopodobnie z 1863 roku). (FOTO: Dariusz Nowak - nddg)
20050818 DG - Zielona. Stary krzyż (prawdopodobnie z 1863 roku). (FOTO: Dariusz Nowak - nddg)
20050818 DG - Zielona. Stary krzyż (prawdopodobnie z 1863 roku). (FOTO: Dariusz Nowak - nddg)
20050818 DG - Zielona. Stary krzyż (prawdopodobnie z 1863 roku). (FOTO: Dariusz Nowak - nddg)


Mała kapliczka - krzyż.

Znajduje się w polu tuż za Parkiem "Zielona" po prawej stronie ulicy Letniej, na łące obok skrzyżowania drogi do Marianek i dojazdu do Kopalni Piasku. Jest mało widoczny z drogi.

Jak się tam znalazł i co upamiętnia? Jest maj 1863 roku. Trwa Powstanie Styczniowe. Wojska Mariana Langiewicza kierują się w stronę ziem zaboru austryjackiego. Podczas przemarszu nocą z 3/4-go maja 1863 roku, zorganizowali obozowisko we wsi Krzykawa koło Olkusza. W dzisiejszej Krzykawce był dworek ziemski, w którym znaleźli miejsce na nocleg i odpoczynek. Dworek ten był niemym świadkiem następnych wydarzeń. Prawdopodobnie zmęczenie, doprowadziło do zaśnięcia żołnierzy wystawionych na wartę. Zaskoczeni powstańcy byli łatwym celem dla oddziałów rosyjskich. Wojska Langiewicza pod dowództwem płk Józefa Miniewskiego w liczbie około 500 osób, zostały okrążone przez oddziały kozaków. 5-go maja 1863 roku na pobliskiej polanie doszło do zaciętej potyczki. Po stronie powstańców brał udział w walce oddział włoskich "garybaldczyków" pod dowództwem pełniącego funkcję szefa sztabu oddziałów, płk. Francesko Nullo. Niestety, podczas tej walki, został trafiony kulą w serce. Wojska powstańcze zostały rozbite. Niedobitki podjęły ucieczkę w kierunku Czeladzi. Część dotarła do Dąbrowy, w miejsce zwane "Pustkowiem" (dzisiaj jest to teren położony tuż za Parkiem "Zielona" w kierunku Marianek). Urządzono postój w pobliskim lasku. Jednak i tutaj dopadły ich oddziały kozackie. Kozacy mieli za główne zadanie nieustanne tropienie każdego przejawu działalności powstańczej. Podczas tej bitwy, jednej z ostatnich na terenie Dąbrowy, zginęło kilkudziesięciu powstańców. Pozostali przy życiu dalej uciekali w stronę wolności.

Ciała zabitych na mocy rozkazu dowódcy kozaków zostały na polu w miejscu bitwy. Nie wolno ich było pochować, ani przenieść w inne miejsce, by widok zabitych odstraszał przed wstępowaniem kolejnych ochotników do oddziałów powstańczych. To był gorący maj. Wysokie temperatury doprowadziły do szybszego rozkładu ciał, a ponadto zaczęły się nimi interesować ptaki i dzikie zwierzęta. Po kilku dniach wójt Małobądza wystąpił z prośbą do władz rosyjskich o możliwość pochowania zabitych w bitwie powstańców. W obawie przed możliwością wystąpienia epidemii, dowódca wojsk kozackich wydał pozwolenie na ich pochówek na cmentarzu w Niegowonicach. Żołnierze Ci spoczywają tam nadal.

Miejsce, na którym wydarzyła się ta bitwa, to pastwisko należące od kilku pokoleń do rodziny Bałdysów (jednej z najbardziej liczących się wówczas rodzin w Dąbrowie). To właśnie oni w tym miejscu ustawili wówczas dębowy krzyż, by upamiętnić tamtą bitwę. Krzyż stoi do dzisiaj. Pod wpływem czasu i warunków atmosferycznych, drewno w dolnej części uległo zniszczeniu. W efekcie w 1989 roku krzyż przewrócił się. Wówczas przeniesiono go do pobliskiego gospodarstwa, gdzie poddany został prowizorycznej konserwacji. Oryginalnie elementy były łączone za pomocą drewnianych kołków, które w wyniku upadku uległy uszkodzeniu. Połączenie elementów zastąpiono metalową śrubą. Niestety, ale gdy krzyż przez kilka dni leżał na ziemi, skradziono z niego odlew postaci Pana Jezusa. Krzyż wkopano ponownie w tym samym miejscu, gdzie stał poprzednio. Jest jednak niższy o odcięty, zniszczony przez czas element.

Obecnie krzyż jest w bardzo złym stanie. Mocno pochylony, nadpalony poprzez wypalanie traw, drewno zmurszałe od deszczu i wiatru. Jeżeli nikt nie zainteresuje się tym zabytkowym obiektem, w niedługim czasie pozostaną jedynie te zdjęcia.





Data 7.02.2011r.
Powstańczy krzyż

7 lutego br. na Mariankach członkowie TPDG zorganizowali uroczystość odsłonięcia repliki krzyża powstańczego, upamiętniającego powstańców 1863 roku. Oryginał ufundowany przez rodzinę Bałdysów z Marianek jest w bardzo złym stanie i niebawem zostanie zabezpieczony w Muzeum Miejskim "Sztygarka".

Data odsłonięcia nie jest przypadkowa, w tym dniu 148 lat temu oddziały powstańcze przybyły do Dąbrowy Górniczej i ogłosiły na tym terenie niepodległą Polskę. Trwała ona zaledwie 13 dni. Rosjanie rozgromili powstańców. W maju 1863 roku oddział dowodzony przez płk Józefa Miniewskiego wycofywał się z rejonu Krzykawki, gdzie stoczył potyczkę z Rosjanami (zginął tam płk Francesko Nullo). W rejonie Marianek część powstańców należących do oddziału płk Józefa Miniewskiego zostało zaatakowanych przez Kozaków i po zażartej walce rozproszony. Władze carskie nie pozwoliły pochować poległych powstańców. Dopiero, kiedy ciała zaczęły się rozkładać, ówczesny wójt Małobądza wykupił kawałek ziemi i pochował ich szczątki, dziś porośnięte trawą.

TPDG wraz z Muzeum postara się odsłonić cmentarzysko w 150 rocznicę wybuchu powstania.
W uroczystości udział wzięli:

- potomek fundatorów krzyża - Edward Bałdys,
- potomkowie płk Józefa Miniewskiego, Zbigniew Miniewski z Wrocławia z rodziną,
- prezydent DG Zbigniew Podraza,
- delegat posła Witolda Klepacza,
- delegat posłanki Beaty Małeckiej - Libera,
- przedstawiciele ZBOWiD Dabrowa Górnicza,
- przedstawiciele rady miejskiej,
- przedstawiciele organizacji pozarządowych, młodzież zespołu szkól nr 1 z ulicy Konopnickiej w DG z dyrektorem Alicją Bagińską,
- proboszcz parafii św. Józefa Oblubieńca NMP Ireneusz Kajdas poświęcił krzyż,
- proboszcz parafii Matki Boskiej Anielskiej Andrzej Stasiak poświęcił krzyż,
- mieszkańcy, członkowie TPDG.

Tekst opracowała
Wanda Ziętek
Prezes TPDG

www.muzeum-dabrowa.pl





aktualizacja: środa, 11 maj 2011.
<< SPIS TREŚCI - TOP <<POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ_=^ POWRÓT NA POCZĄTEK TEJ STRONY ^=_ << WRÓĆ - Kapliczki i krzyże <<

Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i powielanie wyłącznie za zezwoleniem autora.