-
MUZEUM MIEJSKIE
"SZTYGARKA"
ADRES |
|||||||||||||||||
   |
|
||||||||||||||||
GODZINY OTWARCIA MUZEUM |
|||||||||||||||||||
    |
|
||||||||||||||||||
DZIAŁY MUZEALNE   |
|
     |
W Muzeum Miejskim "Sztygarka" funkcjonują obecnie następujące działy tematyczne: historyczny, archeologiczny, przyrodniczy, etnografii lokalnej oraz etnografii kultur pozaeuropejskich (podróżniczy).     DĄBROWA GÓRNICZA - Muzeum Miejskie "SZTYGARKA" Skarb z Dąbrowy G. Blisko 2000 srebrnych monet znaleźli archeolodzy w Dąbrowie Górniczej! http://pl.youtube.com/watch?v=XITY1JCtjBQ |
| DZIAŁALNOŚĆ MUZEUM |
|
               |
WYSTAWIENNICZA EDUKACYJNA MUZEALNA                                                                             |
| HISTORIA MUZEUM MIEJSKIEGO W DG |
|
     |
Powstanie Muzeum wiąże się ściśle z powstaniem Szkoły Górniczej. Inicjatorem był Stanisław Kontkiewicz. To on wraz z Piotrem Przesmyckim zgromadził pierwsze zbiory. W 1912 roku w Resursie Szkoły powstało Muzeum im. Zygmunta Glogera, które wchłonęło w swoją strukturę Muzeum Geologiczne. W 1918 roku Muzeum Geologiczne mieściło się w Pawilonie I. Zarządzał nim Adam Piwowar. Po II wojnie światowej zbiory gromadził profesor Edward Ciuk, Stanisław Szostak, Anatol Zieliński. Stanisław Kontkiewicz, Hieronim Kondratowicz, oraz nauczyciele Szkoły i geolodzy. Zbiory były segregowane, porządkowane i opisywane. W 1985 roku szkoła została wyprowadzona do pawilonów pobocznych, a w pawilonie I (pałacyk) ponownie utworzono ekspozycje muzealne. W roku 1986 rozpoczęło działalność pod nazwą Ośrodek Muzealno-Dydaktyczny. Gromadzi i udostępnia zbiory z zakresu historii Miasta i Regionu Zagłębia Dąbrowskiego, archeologii, etnografii i podróży; w tym etnografii pozaeuropejskiej oraz etnografii lokalnej. Muzeum miejskie "Sztygarka" w Dąbrowie Górniczej założono w roku 1998 Uchwałą Rady Miejskiej. Kontynuuje tradycje Muzeum Geologicznego przy Państwowej Szkole Górniczej i Hutniczej z okresu międzywojennego. W Muzeum występują następujące działy: dział historii, dział archeologii, dział etnograficzno podróżniczy. 27 października 2006 roku Muzeum Miejskie "Sztygarka" wznowiła działalność wystawienniczą. Podczas remontu w budynku m.in. wymieniono stare instalacje, system wentylacji, okna i drzwi, wzmocniono stropy, wykonano nowe tynki i pomalowano elewację. Wykonano nowe posadzki, schody oraz osuszono przyziemia. Wymiana konstrukcji dachowej oraz adaptacja pomieszczeń strychu zaowocowała powstaniem nowych powierzchni wystawienniczych. Istotnym elementem historycznej ścieżki edukacyjnej jest Galeria, którą tworzą portrety zasłużonych Dąbrowian, namalowane przez współczesnych malarzy. W Muzeum Miejskim "Sztygarka" funkcjonują obecnie następujące działy tematyczne: historyczny, archeologiczny, przyrodniczy, etnografii lokalnej oraz etnografii kultur pozaeuropejskich (podróżniczy). |
| HISTORIA BUDYNKU MUZEUM MIEJSKIEGO
W DG |
|
    |
Gmach zbudowany został w latach 1839-42. Projektantem był włoski architekt Franciszek Maria Lancii. Pierwotnie miał w jego murach mieścić się szpital górniczy, jednak już przy końcu budowy zmieniono decyzję i postanowiono, że jego gospodarzem będzie Zarząd Zachodni Okręgu Górniczego, który urzędował tutaj do roku 1870. W roku 1863 powstaje w budynku archiwum górnicze, gromadzące materiały dotyczące terenu Dąbrowy i Zagłębia. W listopadzie 1889 r. pałacyk zostaje przekazany Szkole Górniczej "Sztygarka". Szkoła Górnicza (zwana również Szkołą Sztygarów) działała z licznymi przerwami do 1914 roku. Na początku szkoła posiadała dwa wydziały: górniczy i hutniczy. Miała na celu przygotowywanie sztygarów i majstrów górniczych dla potrzeb rozwijającego się przemysłu. Nauka była płatna (20 rubli rocznie) i trwała 4 lata. By zostać uczniem "Sztygarki" kandydat musiał mieć ukończoną 2-letnią szkołę wiejską i zdać egzamin z języka rosyjskiego i arytmetyki. W 1905 roku gubernator Milton polecił zamknąć szkołę na czas nieokreślony za udział uczniów w manifestacjach rewolucyjnych. W 1910 roku otwarto szkołę, lecz po wybuchu wojny w 1914 r. przerwała ona swoją działalność. Po wybuchu I wojny światowej utworzono w murach Sztygarki koszary dla tworzących się Legionów Polskich, a następnie stacjonowały tutaj austryjackie wojska okupacyjne. Szkoła została uruchomiona ponownie w roku 1919, zmieniając nazwę na "Państwowa Szkoła Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica". Budynek wobec zwiększającego się zapotrzebowania na specjalistów kształcących się w jego murach, okazał się już nie wystarczajacy. Wybudowano dodatkowo kilka pawilonów obok budynku pałacu. Utworzono wydziały miernictwa górniczego i elektromechaniczny. W gmachu szkolnym otwarto Stację Geologiczną oraz Zakład Badania Materiałów Przemysłowych, Pracownię Techniki Cieplnej i Metaloplastyki. |
| KOPALNIA ĆWICZEBNA |
|
                              |
W kwietniu 1927 roku rozpoczęto budowę ukończonej w 1929 roku i oddanej do użytku, kopalni ćwiczebnej pod skarpą naprzeciwko Sztygarki przy ulicy Górniczej. Kopalnia ta posiada dwa pokłady węgla kamiennego (numery górnicze 401 i 402), a w sztolni prezentowane są maszyny i urządzenia służące do urabiania i transportu węgla. Wykonywano w niej drążenie sztolni oraz wiele czynności, z którymi przyszli adepci sztuki górniczej mogli się zetknąć w pracy pod ziemią. W latach 1958-61 wykonano szereg prac zabezpieczających wyrobiska sztolni. Wykonano także wyrobiska pochyłe (upadowa I - zwana też "kamienną" oraz upadowa południowa) jak i wyrobisko poziome, łączące w/w upadowe. Do roku 1966 prowadzono prace górnicze polegające na zwiększeniu ilości wyrobisk. Zajęcia praktyczne uczniów szkół górniczych były realizowane w Kopalni Ćwiczebnej do roku 1994. Po zakończeniu prac w ramach zajęć dla słuchaczy "Sztygarki", kopalnia została mocno zaniedbana. W efekcie doszło do zalania korytarzy wodą wraz ze znajdującymi się tam pompami odwadniającymi. Stan techniczny stał sie na tyle zagrażający życiu, że została ona definitywnie zamknięta. Zastanawiano się co dalej robić, by ratować tą cenną dla miasta budowlę. Jesienią 2008 roku przy pomocy kadry naukowej Akademii Górniczo-Hutnmiczej z Krakowa oraz zastępów Ratownicywa Górniczego z Jaworzna, doprowadzono do osuszenia podziemnych korytarzy i przwrócenia pracy pomp osuszających. Nadszedł czas na poprawienie stanu technicznego samych podziemi do takiego, który by umożliwił udostępnienie kopalni dla zwiedzających. Dla uatrakcyjnienia takiej wycieczki, potrzeba by dobudować szyb przy końcu sztolni, którym można by się wydostać na powierzchnię w okolicach budynku dzisiejszego muzem. Hednak narazie musi to pozostać jako plan na przyszłość.    11-go grudnia 2008 roku przy wejściu do Kopalni od strony ulicy Górniczej, została postawiona figura Świetej Barbary. Rzeźba ta do 2001 roku znajdowała się pod ziemią w kaplicy na poziomie 250 Kopalni Węgla Kamiennego "Paryż". By uchronić ją od zniszczenia, została przeniesiona do budynku Muzem Miejskiego "Sztygarka". Dzisiaj Św. Barbara stanęła na cokole przy wejściu do kopalni ćwiczebnej. W poświęceniu figury na nowym miejscu wzięli udział miedzy innymi górnicy z dawnych i obecnych kopalń zagłębiowskich (nie tylko węglowych), władze miasta Dąbrowa Górnicza, Parlamentarzyści jak również wielu zaproszonych gości oraz mieszkańców miasta.                         4-go listopada 2009 roku nad wejściem do Kopalni Ćwiczbnej od strony ulicy Górniczej, została ponownie zamocowana pierwotna tablica z nazwą. Jest to oryginalny odlew z wypukłym napisem informującym o tej budowli technicznej.     4-go lutego 2010 roku po mszy świętej w kościele pw. Św. Barbary, odbyła się ceremonia oficjalnego przekazania do użytkowania Sztolni Ćwiczebnej przy Muzeum Miejskim "Sztygarka". Wstęgę przecięli: Prezydent Miasta DG Pan Zbigniew Podraza, Przewodnicząca Rady Miasta Pani Agnieszka Pasternak, Posłanka na Sejm Pani Beata Małecka - Libera, Dyrektor Muzeum Miejskiego "Sztygarka" Pan Arkadiusz Rybak oraz ksiądz proboszcz parafii pw. Św. Barbary. Uroczystość zgromadziła wielu byłych pracowników branży górniczej, jak również pracowników jeszcze działających kopalń węgla i kruszców z terenu Zagłębia Dąbrowskiego. Goście mieli możliwość zwiedzenia jednej ze sztolni kopalni ćwiczebnej.                                                                                   |
| STANISŁAW STASZIC i inni |
|
            |
STASZIC Stanisław (1755 - 1826) - Polski mieszczanin, ksiądz, uczony, filozof, geolog i geograf, działacz i pisarz polityczny, działacz gospodarczy. Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia, prekursor badań terenowych z zakresu geologii i turystyki górskiej. Od 1800 w Towarzystwie Przyjaciół Nauk, od 1808 prezes tej organizacji. Studiował nauki przyrodnicze na uniwersytetach w Lipsku, Getyndze i Paryżu. W okresie Sejmu Czteroletniego zwolennik Stronnictwa Patriotycznego, rzecznik reform. Domagał się zniesienia liberum veto, wprowadzenia dziedziczności tronu, praw politycznych dla mieszczan i poprawy sytuacji chłopów. W Księstwie Warszawskim (1807-1815) członek Dyrekcji Edukacyjnej, Dyrekcji Skarbowej i od 1810 radca stanu. W studium "O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski" (1815) zamieścił mapę geologiczną Polski i krajów sąsiednich, będącą pionierskim opracowaniem w tej dziedzinie wiedzy. Opisał bogactwa mineralne okolic Dąbrowy. Kierował do 1824 roku powołanej w 1816 roku Głównej Dyrekcji Górniczej, która była częścią Wydziału Przemysłu i Kunsztów Komisji Spraw Wewnętrznych. Od 1824 honorowy minister w Radzie Stanu. Przygotował plan rozbudowy Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Z jego inicjatywy powstała kopalnia węgla kamiennego w Dąbrowie Górniczej, a w 1816 Szkoła Akademiczno-Górnicza w Kielcach. Autor dzieła "Ród ludzki" (1819-1820), w którym zawarł rozważania nad prawidłowościami rozwoju społeczeństw, oraz "Przestrogi dla Polski..." (1790). CIESZKOWSKI Józef Patrycjusz (08.03.1798 - 12.06.1867) - Urodzony w Czubrowicach w powiecie Racławickim, zmarł i został pochowany w Strzemieszycach Małych. Szlachcic herbu Zerwijkaptur. Absolwent gimnazjum w Opolu. Wychowanek akademii górniczej w Kielcach. Studiował również w uczelniach na Śląsku i w Anglii. W 1834 roku awansował na następca Szumana na stanowisku naczelnika w górnictwie dąbrowskim. Był na tym stanowisku 30 lat. Znakomity specjalista, kształtował polskie słownictwo fachowe z dziedziny górniczej. Wprowadzał w górnictwie dąbrowskim szereg unowocześnień. Do najważniejszych trzeba zaliczyć szyny żelazne z wagonikami ciągnionymi przez konie w transporcie chodnikowym, oraz wprowadzenie do użycia obudowy filarowej. Około 1850 roku wprowadził pojęcie "Zagłębie Dąbrowskie", które określało charakter regionu gospodarczego z przewagą górnictwa i hutnictwa. W 1903 roku wraz z Ludwikiem Munchheimerem zbudowali przy dzisiejszej ulicy Sobieskiego, budynek zwany "Bagatelą", który był siedzibą dąbrowskiego teatru. CIUK Edward (1909 - 1995) - Absolwent PSGH. Pracując w "Sztygarce" do 1950 roku, zgromadził rozproszone okazy geologiczne i dokonał ich ponownej klasyfikacji, uruchamiając po zakończeniu II wojny światowej Muzeum Geologiczne w DG. Honorowy Obywatel Dąbrowy Górniczej. Spoczywa na cmentarzu Warszawa - Brudno. LANCI Franciszek Maria (1799 - 1875) - Urodził się w Fano, architekt pochodzenia włoskiego. Ukończył rzymską Akademię św. Łukasza i otrzymał złoty medal za swoją pracę dyplomową (projekt przebudowy kościoła Santa Maria dell'Ara Coeli) oraz tytuł profesora honorowego uczelni. Przedstawiciel neogotyku i neorenesansu. Projektował w 1814 roku pałac Zarządu Górniczego. Obecnie jest to frontowy budynek SZTYGARKI. W roku 1830 przeniósł się do Krakowa, gdzie prowadził prace na Wawelu przy przebudowie grobów królewskich. Później, w roku 1833 został powołany na stanowisko inspektora i budowniczego gmachów uniwersyteckich. Stamtąd został sprowadzony przez władze górnicze do Dąbrowy, gdzie w latach 1837-1843 był zatrudniony jako budowniczy Oddziału Budowli Zakładów Górniczych Okręgu Zachodniego.Jego projektami sa ponadto: zamki, m.in. w Zagórzanach i Zatorze, północne skrzydło pałacu w Wilanowie, Żółta Karczma i kamienica przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie. |
| TABLICE PAMIĄTKOWE, OBELISKI,
POMNIKI |
|||||||||||||||||||||||||
              |
POMNIK - STANISŁAWA STASZICA DG - ulica Legionów Polskich Wpis do wykazu Miejsc Pamięci Narodowej województwa śląskiego.
|
||||||||||||||||||||||||
| POMNIK PRZYRODY |
|
   |
" DĄB WOLNOŚCI" Dąbrowscy Radni we wrześniu 2004 roku nadali statut pomnika przyrody dębowi szypułkowemu, rosnącemu na przeciwko Muzeum Miejskiego "Sztygarka" w kompleksie parkowym przy ulicy Górniczej. Zwany jest "Dębem Wolności". Drzewo to posadzono w pobliżu gmachu, w którym w czasie I wojny światowej mieściło się biuro werbunkowe Legionów Polskich w ówczesnej Dąbrowie. Upamiętnia patriotyczną postawę młodych dąbrowiaków. Inicjatorami posadzenia dębu było 15-tu mieszkańców miasta. Uczynili to w 1915 roku. |
| BUDYNKI MUZEUM PRZED REMONTEM W
2006 ROKU |
|
1910-1919  1930-1939   |
1998  2000 2003    2006        |
INTERNET  |
|
| www.muzeum-dabrowa.pl |
MUZEUM MIEJSKIE "SZTYGARKA w DĄBROWIE GÓRNICZEJ |
aktualizacja: czwartek, 17 czerwiec 2010. 
Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i powielanie
wyłącznie za zezwoleniem autora.
